Kukbuk
Kukbuk
pascha wielkanocna, pascha z wędzonymi śliwkami, pascha, wielkanocne wypieki, Wielkanoc

Co to jest pascha i dlaczego jest lepsza od sernika?

Jeśli lubicie sernik, to paschę pokochacie. Aksamitna, kaloryczna i najeżona bakaliami, poleca się na Wielkanoc. Sprawdzamy, skąd się wzięła i jak ją zrobić.

Tekst: Małgorzata Milian-Lewicka

Opublikowano: 14 Kwietnia 2019
Ten artykuł przeczytasz w mniej niż 4 minuty!

Od kilku lat coraz chętniej sięgamy do tradycyjnych przepisów, które adaptujemy na własne, współczesne potrzeby. Podobnie jest z paschą, która – mimo że stanowi niezwykle ważny element wielkanocnej obrzędowości dla członków Kościoła prawosławnego – coraz częściej gości na stołach osób innych wyznań w różnych krajach. W Polsce, ze względu na prostotę wykonania, imponujący wygląd i niezwykle wciągający smak, konkuruje na wielkanocnym stole z sernikami. Jaka jest historia tego aksamitnego smakołyku i dlaczego nie jest bardziej popularny?

To tradycyjny deser na bazie nabiału, serwowany obok jajek i babki drożdżowej kulicz w czasie Paschy, czyli prawosławnej Wielkanocy.

Wschodnie reminiscencje

To tradycyjny deser na bazie nabiału, serwowany obok jajek i babki drożdżowej kulicz w czasie Paschy, czyli prawosławnej Wielkanocy. Potrawę tę można spotkać przede wszystkim w domach wyznawców prawosławia w centralnej i północnej Rosji, w Finlandii, na Litwie i na wschodzie Polski, a także w rejonach, w których mieszkają potomkowie przesiedleńców z Kresów Wschodnich. Co ciekawe, na południu Rosji, na Ukrainie i na Białorusi, a nawet w niektórych częściach Podlasia, gdzie znana jest również wersja z twarogu, pod tą nazwą kryje się drożdżowa babka wielkanocna.

Pascha ma bogatą symbolikę. Podstawowe produkty, z których się ją wykonuje, to jest jajka i mleko, są dla chrześcijan znakiem wiosennego odrodzenia przyrody. Dodatki takie jak bakalie czy cukier oznaczają dobrobyt, a biała lub kremowa barwa deseru stanowi odniesienie do szat zmartwychwstałego Chrystusa. W tradycyjnych prawosławnych domach o celu świętowania przypominają również tworzone z kandyzowanych owoców lub odciśnięte z formy pisane cyrylicą litery XB, będące skrótem od słów Христос bоскрес (Christos woskries), czyli Chrystus zmartwychwstał.

Można przygotować ją tradycyjnie, z mleka słodkiego lub słodkiego i kwaśnego, albo pójść drogą na skróty i sięgnąć po gotowy twaróg.

Na zimno czy na gorąco?

Jak robi się paschę? Szkoły są dwie – można przygotować ją tradycyjnie, z mleka słodkiego lub słodkiego i kwaśnego, albo pójść drogą na skróty i sięgnąć po gotowy twaróg. Puryści kulinarni i smakosze zdecydowanie polecają pierwszą wersję, czyli paschę na gorąco. W tym przypadku twaróg warzy się samodzielnie, gotując na małym ogniu tłuste, świeże (pasteryzowane) mleko, do którego dodaje się kwaśną śmietanę lub kwaśne mleko rozrobione z żółtkami jajek. Po upływie około 20 minut masa powinna się rozdzielić na twaróg i serwatkę. Przed połączeniem białego sera z masłem, cukrem i bakaliami trzeba osączać go przez kilka godzin na przykład na sicie wyłożonym tkaniną i dokładnie odcisnąć z serwatki. Sięgnięcie po mleko z kartonu, czyli typu UHT, a także zagotowanie czy przegrzanie powstałej masy twarogowej może spowodować, że misja „pascha” zakończy się niepowodzeniem.

W drugim przypadku, czyli paschy na zimno, pomija się etap gotowania i uciera się gotowy twaróg ze słodką śmietaną, z masłem, żółtkami, cukrem oraz bakaliami. Tę wersję polecamy osobom niepewnym swoich umiejętności kulinarnych lub tym, którzy szukają efektownego świątecznego deseru do przygotowania w ostatniej chwili (pamiętajmy o konieczności schłodzenia paschy). Przy wyborze tego rozwiązania trzeba zwrócić uwagę, aby biały ser był nie tylko najwyższej jakości, ale przede wszystkim tłusty, niekwaśny, świeży i sypki, to jest bez serwatki. Masę można dowolnie doprawić – ziarnami z laski wanilii, kardamonem, anyżem, miętą czy, wzorem Finów, sokiem z cytryny.

Pasocznica czy donica?

Gotową, utartą masę trzeba przełożyć do formy w wybranym przez siebie kształcie. Warto pamiętać, że pascha przygotowana na zimno (z wykorzystaniem surowych jajek) jest mniej trwała od wersji przyrządzonej na gorąco, dlatego najlepiej schładzać ją w mniejszych porcjach. Tradycyjnie do tego celu wykorzystuje się różnych rozmiarów pasocznice, czyli deseczki wykonane z niechłonącego zapachów drewna lipowego, spinane specjalnymi klinami. Nadają one deserowi kształt ściętej piramidy symbolizującej grób Chrystusa.

Do tego celu z powodzeniem można wykorzystać również różnej wielkości sitka lub nieużywane gliniane czy plastikowe doniczki z otworami. Oczywiście należy pamiętać o wcześniejszym wyścieleniu ich dna oraz ścianek czystymi białymi tkaninami (na przykład lnem) lub gazą. Umożliwi to odsączenie paschy z nadmiaru płynu i odpowiednie jej ścięcie. Wypełnioną masą twarogową formę trzeba przechowywać od kilku do kilkunastu godzin w chłodzie, porządnie obciążoną, na przykład moździerzem. Gdy pascha jest już zbita, wyjmuje się ją z formy i ozdabia. Jak? Zazwyczaj tworzy się wzory z bakalii lub owoców kandyzowanych, jeśli jednak nie brakuje wam fantazji, możecie do przybrania wykorzystać czekoladę, konfitury czy żywe kwiaty.

Chcemy wiedzieć co lubisz

Wiesz, że im więcej lajkujesz, tym fajniejsze treści ci serwujemy?

W zawsze głodnym KUKBUK-u mamy niepohamowany apetyt na życie. Codziennie mieszamy w redakcyjnych garnkach. Kroimy teksty, sklejamy apetyczne wątki. Zanurzamy się w kulturze i smakujemy codzienność. Przysiądźcie się do wspólnego stołu i poczujcie, że w kolektywie siła!

Koszyk

suma:
NaN zł
Przejdź do koszyka