Kukbuk
Kukbuk
Panorama Barcelony (fot. Alfons Taekema / unsplash.com)

Miasta przyszłości

Samowystarczalne, ekologiczne i korzystne dla gospodarki – zobaczcie, jak mogą wyglądać miasta za 30 lat i co jeszcze musimy zrobić, by zrealizować tę urbanistyczną wizję.

Tekst: Maciej Kostrzewa

Zdjęcie główne: Alfons Taekema / unsplash.com

Opublikowano: 1 Kwietnia 2020
Ten artykuł przeczytasz w mniej niż 6 minut!

Słowo „utopia” ma podwójny źródłosłów: oznacza zarazem dobre miejsce, jak i miejsce, które nie istnieje. W jego naturę wpisana jest więc podcinająca skrzydła rozbieżność, która skazuje wszelkie projekty doskonałych miast na pozostanie w świecie marzeń. Niezachwiane struktury społeczne i pozbawione wad przestrzenie urbanistyczne urzeczywistniają się zaledwie w fikcji literackiej. Mimo to na przestrzeni wieków nie brakowało śmiałych architektów, którzy poświęcali swoje kariery projektowaniu systemów zabudowy miejskiej spełniających oczekiwania wszystkich zamieszkujących je osób.

Zieleń miejsca z lotu ptaka (fot. Chuttersnap / unsplash.com)

fot. Chuttersnap / unsplash.com

Z historycznego punktu widzenia wizja miasta utopii zawsze była próbą odpowiedzi na potrzebyzagrożenia wynikające z realiów danej epoki. Przykładowo w czasach nieustających wojen trzonem doskonałego miasta musiał być jego system obronny, z kolei postępująca od XIX wieku urbanizacja wymagała rozwinięcia osi komunikacyjnych i wysokiej zabudowy. Należałoby więc w tym kontekście zapytać, przed jakimi wyzwaniami ludzkość stoi współcześnie – przez ich pryzmat bowiem będziemy w stanie najlepiej zrozumieć, w jaki sposób powinniśmy zmodyfikować otaczającą nas przestrzeń.

Amsterdam (fot. Angelo Abear / unsplash.com)

Amsterdam bierze udział w projekcie Fab City (fot. Angelo Abear / unsplash.com)

Proces globalnej urbanizacji nabiera tempa od czasów rewolucji przemysłowej. ONZ przewiduje, że do 2050 roku 75% populacji będzie mieszkać w miastach. W obecnych warunkach proces ten może mieć katastrofalne skutki społeczne, ekonomiczne czy ekologiczne. Jeżeli miasta w dalszym ciągu będą się opierać na ekscesywnej konsumpcji i gospodarce linearnej, która bazuje na jednorazowym wykorzystaniu importowanego produktu i wyrzuceniu go do śmieci, ucierpimy na tym zarówno my, jak i środowisko naturalne. Industrializacja i globalizacja przemieniły miasta w nienasycone organizmy, które pochłaniają znacznie więcej surowców, niż faktycznie potrzebują. W konsekwencji to właśnie miasta stanowią największe źródło emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Jeżeli zależy nam na zielonej przyszłości i zrównoważonym rozwoju, powinniśmy wymyślić miasta na nowo. Ale od czego zacząć?

Fab City, czyli samowystarczalne miasto

Postulat zredefiniowania przestrzeni miejskiej był w ostatnich dekadach wysuwany wielokrotnie. Jednak dopiero w 2011 roku został przygotowany spójny i kompleksowy projekt miasta na skalę XXI wieku. Odpowiedzialne za jego powstanie były cztery organizacje: Kataloński Instytut Architektury (IAAC), Centrum Badań nad Cząsteczkami i Atomami (MIT CBA), Fab Foundation oraz Rada Miejska Barcelony. Inicjatywie nadano nazwę Fab City.

Reklama

Obecnie w projekcie Fab City uczestniczy ponad 30 miast z całego świata

Zaledwie trzy lata później, w 2014 roku, Xavier Trias, ówczesny alkad (hiszpański odpowiednik burmistrza) Barcelony, podjął decyzję o zrealizowaniu przygotowanego planu urbanistycznego, zobowiązując tym samym władze katalońskiego miasta do osiągnięcia pełnej samowystarczalności najpóźniej w 2054 roku. Już w 2015 roku do Barcelony dołączyły kolejne miasta, a inicjatywa Fab City urosła do rangi globalnego przedsięwzięcia. Obecnie w uczestniczy w niej ponad 30 miast oraz, co zaskakujące, dwa państwa – Bhutan i Gruzja.

Czym jest Fab City, jakie są jego założenia i za pomocą jakich strategii można je zrealizować? Mówiąc najprościej, projekt ten ma na celu stworzenie sieci współpracujących ze sobą samowystarczalnych miast, które funkcjonowałyby, opierając się na lokalnej produkcji. W pewnym sensie jest to więc pomysł wskrzeszenia miejskich manufaktur, które korzystałyby z globalnej wymiany wiedzytechnologii. Ten ambitny pomysł jest możliwy do zrealizowania dzięki wsparciu Sieci Laboratoriów Produkcji (Fabrication Laboratory Network).

Wejście do laboratorium produkcyjnego Fab City w Barcelonie (fot. materiały prasowe)

fot. materiały prasowe / Fab City

Współpraca organizmów miejskich z tymi laboratoriami zaowocowała już stworzeniem międzynarodowego think tanku, do którego należą działacze społeczni, rzemieślnicy, urbaniści i wynalazcy. Powstające w nim idee pomagają w odejściu od tradycyjnej, linearnej gospodarki na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, w której surowce są wykorzystywane racjonalnie, a wytwarzanie odpadów jest zminimalizowane. Misją Fab City jest zatem nie tylko wspieranie zrównoważonego rozwoju miast, ale także zbudowanie systemu gospodarczego opartego na dostępie do wiedzy oraz infrastrukturze lokalnych manufaktur – działanie w wielu obszarach jednocześnie jest zdaniem twórców projektu konieczne do osiągnięcia sukcesu.

Projekt Fab City ma na celu stworzenie sieci współpracujących ze sobą samowystarczalnych miast

Reklama

Strategie zrównoważonego rozwoju miast

Konsekwentne budowanie gospodarki o obiegu zamkniętym, w której importowane dobra zastąpione zostałyby lokalnymi produktami poddawanymi recyklingowi, to tylko jedna z wielu strategii zrównoważonego rozwoju miasta, jakie zaleca Fab City. Wśród pozostałych znajdują się takie postulaty jak inwestowanie w energię odnawialną, rozwój produkcji żywności w przestrzeni miejskiej (czyli zwrot ku permakulturze), edukowanie przyszłych pokoleń czy współpraca pomiędzy rządem a społeczeństwem obywatelskim. Ciekawym rozwiązaniem jest także wykorzystanie kryptowalut w aplikowaniu nowego łańcucha wartości (the new value chain), czyli zaktualizowanego na potrzeby gospodarki o obiegu zamkniętym procesu produkcyjnego firm. Ta strategia zakłada powstanie systemu miejskich, lokalnych rynków handlowych, które pozostawałyby w związku ze światową gospodarką.

Boston bierze udział w projekcie Fab City (fot. Anthony Delanoix / unsplash.com)

Boston bierze udział w projekcie Fab City (fot. Anthony Delanoix / unsplash.com)

Korzyści wprowadzenia tych rozwiązań byłyby nieocenione zarówno w kontekście ekologicznym, jak i ekonomicznym. Recyklingowanie surowców, korzystanie z energii odnawialnej czy zwrot ku permakulturze to ważne kroki w walce o środowisko naturalne. Ale przemiana miast to także wiele nowych szans na rynku pracy, który wymagać będzie profesjonalistów z różnych dziedzin: od tych, którzy oszacują potrzeby danej przestrzeni, po osoby, które zaprojektują odpowiednie do lokalnego wytwarzania i dostępne w otwartym oprogramowaniu produkty. Zrealizowane strategie zrównoważonego rozwoju miast będą korzystne również w sensie społecznym – każdy będzie mógł uczestniczyć w procesie produkcyjnym, od projektu, przez prototyp, aż po gotowy produkt. Komunikacja w tym zakresie pomoże zacieśnić więzy międzyludzkie, wyznaczyć wspólne cele i wspierać się w dążeniu do nich.

Rozmawiający badacze w Fab Labie (fot. materiały prasowe)

fot. materiały prasowe / Fab City

Wartości miasta XXI wieku

Projekt Fab City jest motywowany przede wszystkim troską o ludzkie dobro. Właśnie dlatego zakłada pełną inkluzywność, bez względu na wiek, płeć czy uwarunkowania ekonomiczne, a także zachęca do uczestnictwa wszystkich ludzi w podejmowaniu decyzji determinujących przyszłość ich miasta. Jednocześnie Fab City promuje ekologiczne rozwiązania, które mają na celu stworzenie bezemisyjnych miast i ochronę bioróżnorodności. Projekt ten stawia także na budowanie pomostu pomiędzy globalną wymianą wiedzy a lokalną produkcją z uwzględnieniem procesu glokalizacji oraz otwartego oprogramowania, stanowiącego źródło darmowych pomysłów, projektów i prototypów.

Dziewczyna trzymająca transparent "Planet over profit" czyli "planeta ważniejsza niż zysk" (fot. materiały prasowe)

fot. materiały prasowe / Fab City

Kwestią czasu pozostaje powstanie pierwszego miasta, które, podążając za tymi wartościami, uzyska status samowystarczalnego. Jeżeli uda się zrealizować w nim wszystkie założenia Fab City, zarówno ekologiczne, jak i ekonomiczne oraz społeczne, będzie można śmiało powiedzieć, że stanie się ono wzorem rozwoju przestrzeni miejskich na całym świecie.

Chcemy wiedzieć co lubisz

Wiesz, że im więcej lajkujesz, tym fajniejsze treści ci serwujemy?

W zawsze głodnym KUKBUK-u mamy niepohamowany apetyt na życie. Codziennie mieszamy w redakcyjnych garnkach. Kroimy teksty, sklejamy apetyczne wątki. Zanurzamy się w kulturze i smakujemy codzienność. Przysiądźcie się do wspólnego stołu i poczujcie, że w kolektywie siła!

Koszyk

suma:
NaN zł
Przejdź do koszyka