Kukbuk
Kukbuk
Różne rodzaje pojemników na napoje - zero waste (fot. Niemojewski)

Wielorazowe butelki i słomki – co warto o nich wiedzieć?

Wzrost świadomości ekologicznej sprawił, że coraz większym zainteresowaniem cieszą się wielorazowe butelki i słomki do napojów. Czy jednak ich używanie rzeczywiście korzystnie wpływa na stan środowiska naturalnego oraz nasze zdrowie?

Tekst: Małgorzata Milian-Lewicka

Zdjęcia: Maciek Niemojewski


Stylizacja: Agata Jankowska

Opublikowano: 25 Lutego 2020
Ten artykuł przeczytasz w mniej niż 7 minut!

Coraz częściej mówi się o konieczności odchodzenia od produkcji jednorazowych butelek z politereftalanu etylenu (PET) i plastikowych słomek na rzecz ich wielorazowych odpowiedników. Badania naukowców z całego świata potwierdzają, że wyroby jednokrotnego użytku, wykonywane głównie z tworzyw sztucznych, bezpośrednio przyczyniają się do zaśmiecania środowiska naturalnego. Jednak kwestie ekologii to nie wszystko. Żywność czy napoje przechowywane w jednorazowych opakowaniach z plastiku nie wpływają również korzystnie na nasze zdrowie.

Słomki bambusowe, metalowe i szklane (fot. Niemojewski)

Europejczycy zużywają rocznie aż 46 miliardów jednorazowych butelek. W Polsce wyrzucamy 3 milionów słomek dziennie

Plastikowe morze

Według danych Komisji Europejskiej w krajach Unii co roku wytwarza się około 25 milionów ton plastikowych śmieci. Niestety, jedynie 30% z nich poddaje się recyklingowi – reszta trafia na wysypiska, jest utylizowana w spalarniach albo… trafia na nielegalne składowiska lub do rzek, mórz czy oceanów. Organizacja Seas At Risk wskazuje, że Europejczycy zużywają rocznie aż 46 miliardów jednorazowych butelek i nieco ponad 36 miliardów słomek. Tylko w Polsce wyrzucamy do kosza każdego dnia około 3 milionów słomek. Aż 100 tysięcy ton tych plastikowych śmieci trafia rocznie z krajów UE do oceanów. Badacze organizacji HELCOM wykazali, że w samym Morzu Bałtyckim tworzywa sztuczne stanowią niemal 70% wszystkich zanieczyszczeń.

Plastikowa butelka na plaży (fot. @seefromthesky)

fot. @seefromthesky / unsplash.com

W analizie Ellen McArthur Foundation z 2016 roku czytamy natomiast, że zużycie plastiku rośnie w tak szybkim tempie, że do 2025 roku na każde 3 tony ryb ze wszystkich wód świata będzie przypadać 1 tona makro- i mikroplastiku. Co więcej, w 2050 roku morskich stworzeń ma być mniej niż śmieci i drobin plastikowych znajdujących się w oceanach. Chcąc uchronić się przed tym czarnym scenariuszem, UE wprowadziła dyrektywę, na mocy której od 2021 roku będzie obowiązywać zakaz używania wykonanych z tworzyw sztucznych produktów jednorazowych, takich jak plastikowe sztućce, słomki, styropianowe pojemniki na żywność czy kubki. Do 2025 roku planuje się również zwiększyć skuteczność zbierania, segregacji i recyklingu plastikowych butelek z obecnego poziomu do 77%. Z kolei w 2029 roku ten odsetek ma już wynieść 90%.

W wodzie pitnej znajdują się niedostrzegalne gołym okiem cząsteczki mikroplastiku

Na zdrowie z butelki PET?

W zeszłym roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała raport „Microplastics in Drinking Water”. W wyniku analizy raportów z 50 badań przeprowadzonych w różnych częściach świata wykazano, że w wodzie pitnej znajdują się niedostrzegalne gołym okiem cząsteczki mikroplastiku. Najwięcej znaleziono ich w plastikowych butelkach PET. Co prawda większość tych związków uważa się za mało toksyczne i nieszkodliwe dla człowieka, niemniej konieczne są dalsze, bardziej szczegółowe badania w tym zakresie. Jak podkreślają autorzy analizy, istnieje ryzyko, że te cząsteczki mikroplastiku, których wielkość nie przekracza 150 mikrometrów, zamiast być wydalane z organizmu, przenikają przez ściany jelit do krwiobiegu. Szkodliwe mogą być również uwalniające się z mikroplastiku dodatki, takie jak plastyfikatory.

Badacze wykryli w wodzie obecność substancji, które wpływają na działanie gospodarki hormonalnej

Mikroplastik, który występuje w butelkach PET, to niejedyna substancja szkodliwa, którą wypijamy z wodą. Potwierdzono, że w wyniku długotrwałego kontaktu z plastikiem oraz w przypadku wystawienia butelki na działanie promieni słonecznych i wysokiej temperatury w wodzie mogą się pojawić również inne szkodliwe pierwiastki czy związki. Są to na przykład aldehyd octowy, antymon (Sb) oraz zamienniki bisfenolu A, a także inne ksenoestrogeny, czyli związki przypominające żeńskie hormony płciowe. Obecność substancji, które wpływają na działanie gospodarki hormonalnej, wykryli w butelkowanej wodzie między innymi badacze z Uniwersytetu Johanna Wolfganga Goethego we Frankfurcie nad Menem. 

Rureczki do picia wielorazowego użytku (fot. Niemojewski)

Jaką słomkę wielorazową wybrać?

W poszukiwaniu alternatyw dla plastikowych słomek czy butelek PET warto sięgnąć po materiały naturalne i te, które są neutralne dla zdrowia człowieka, jak szkło borokrzemowe, stal nierdzewna, bambus czy trzcina cukrowa. Szkło hartowane jest wolne od szkodliwych substancji, a przy tym chemicznie obojętne, co sprawia, że nie wchodzi w interakcje z innymi substancjami. Dodatkowo jest łatwe w utrzymaniu czystości, odporne na działanie wysokich temperatur i może być wielokrotnie poddawane recyklingowi. Z kolei słomki oraz butelki stalowe są niezwykle trwałe – nie szkodzi im mycie w zmywarce czy kontakt z ciepłymi płynami. Jeśli przy ich produkcji została wykorzystana konstrukcja wielowarstwowa, mogą zadziałać jak termos, co oznacza, że utrzymają temperaturę napojów, zarówno zimnych, jak i ciepłych, przez długi czas. Ich wadą jest jednak to, że podczas korzystania z nich można wyczuć metaliczny posmak w napojach. Mogą także wchodzić w reakcje z napojami kwaśnymi lub zasadowymi.

Reklama

Butelki z trzciny cukrowej są w pełni biodegradowalne

Produkty bambusowe – właściwie pielęgnowane – mogą posłużyć nam od sześciu miesięcy do nawet kilku lat. Co więcej, o ile przy ich produkcji nie wykorzystano procesów chemicznych, są one całkowicie naturalne i nadają się do kompostowania. Niestety, w porach drewna mogą gromadzić się trudne do usunięcia bakterie czy brud, dlatego należy je dokładnie myć i suszyć. Ponadto, jeżeli podczas uprawy bambusa stosowano pestycydy, istnieje ryzyko, że ich pozostałości znajdą się także w słomce czy butelce. W pełni biodegradowalne oraz bezpieczne dla naszego zdrowia i środowiska są butelki z trzciny cukrowej.

Różne rodzaje pojemników na napoje - zero waste (fot. Niemojewski)

Wielorazowe, ale niekoniecznie zdrowe

Co z wielorazowymi słomkami i butelkami wykonanymi z tzw. bezpiecznych tworzyw sztucznych, takich jak PP, HDPE czy tritanu? W odróżnieniu od produktów PET mogą one być wykorzystywane wielokrotnie, ale ich stosowanie może być szkodliwe dla zdrowia, jak wskazują naukowcy. Chociaż są one wolne od bisfenolu A (BPA), a nawet – w przypadku tritanu – innych bisfenoli, zawierają przeważnie różne substancje, które mogą niekorzystnie wpływać na układ hormonalny. Korzystanie z nich również nie zmniejsza ilości połykanego z wodą mikroplastiku, a także stabilizatorów, środków zmniejszających palność czy wypełniaczy, stosowanych przy produkcji tworzyw sztucznych.

Reklama

Narażenie na długotrwały kontakt z substancjami oddziałującymi na nasze hormony może niekorzystnie wpłynąć na płodność, metabolizm, system nerwowy czy zwiększyć ryzyko zachorowalności na raka. Składniki te uwalniają się do płynów znajdujących się w butelce, zwłaszcza jeśli przechowywaliśmy na przykład wodę zbyt długo lub wystawiliśmy butelkę na kontakt z promieniami słonecznymi czy wysoką temperaturą. Przy stosowaniu wielorazowych butelek z tworzyw sztucznych ważne jest więc, by unikać ich podgrzewania. Dlatego należy trzymać je z daleka od promieni słonecznych i nie pozostawiać w nagrzanym samochodzie lub oknie. Nie powinniśmy ich także myć w zmywarce.

Narażenie na długotrwały kontakt z substancjami oddziałującymi na nasze hormony może niekorzystnie wpłynąć na płodność czy zwiększyć ryzyko zachorowalności na raka

Czyszczenie metalowej słomki do napojów (fot. Niemojewski)

Jak myć wielorazową butelkę i słomkę do napojów? 

Wiele zależy od tego, z jakiego materiału są wykonane. Szklane butelki i słomki, a także większość metalowych z powodzeniem można myć w zmywarce. Warto jednak sprawdzić, czy nie ma ku temu pewnych przeciwwskazań. Odpowiednie informacje powinny być podane przez producenta na opakowaniu. Z kolei wielorazowe butelki i słomki wykonane z bambusa oraz trzciny należy myć ręcznie w wodnym roztworze płynu do mycia naczyń. Metoda ta sprawdzi się również przy każdym innym typie wielorazowych butelek czy słomek. Jeżeli po umyciu w zmywarce lub ręcznie na dnie albo na ściankach widoczny jest brudny osad, skuteczne może okazać się użycie mieszaniny ciepłej – ale nie gorącej – wody z sodą oczyszczoną. Dobrze radzi sobie ona z rozpuszczaniem brudu i tłuszczu, a także pochłania zapachy. Nie powinna być jednak stosowana do czyszczenia butelek bambusowych lub z trzciny cukrowej. 

Jak domyć kubek termiczny (fot. Niemojewski)

Osady z kawy lub herbaty można wyczyścić pastą przygotowaną z wody i sody oczyszczonej

Szklane i stalowe produkty, na których widoczny jest osad z kamienia, można umyć w roztworze octu spirytusowego z dodatkiem ciepłej wody lub kwasu cytrynowego. Natomiast osady z kawy lub herbaty, które są widoczne zwłaszcza w butelkach oraz kubkach stalowych, można wyczyścić pastą przygotowaną z wody i sody oczyszczonej. Podczas ręcznego mycia produktów wielorazowych nie powinno się zapominać o wyczyszczeniu ich zewnętrznych ścianek oraz spodu, gdzie gromadzi się sporo zanieczyszczeń. Ważne jest także, aby każdego dnia specjalną szczoteczką oczyścić z brudu i osadów nie tylko słomki, ale też korki od butelek wielorazowych. Niezależnie od wybranej metody każdy produkt należy dokładnie osuszyć – najlepiej czystą ściereczką. Takie działanie pozwoli uniknąć rozwoju bakterii i pleśni, które mogą być szkodliwe dla naszego zdrowia.

Dziękujemy The Basic Market za wypożyczenie przedmiotów do sesji zdjęciowej.

Chcemy wiedzieć co lubisz

Wiesz, że im więcej lajkujesz, tym fajniejsze treści ci serwujemy?

W zawsze głodnym KUKBUK-u mamy niepohamowany apetyt na życie. Codziennie mieszamy w redakcyjnych garnkach. Kroimy teksty, sklejamy apetyczne wątki. Zanurzamy się w kulturze i smakujemy codzienność. Przysiądźcie się do wspólnego stołu i poczujcie, że w kolektywie siła!

Koszyk

suma:
NaN zł
Przejdź do koszyka