Kukbuk
Kukbuk
Książki Clarice Lispector (fot. Maciej Niemojewski)

KUKBUK-owy Klub Książkowy 6 – Clarice Lispector, Opowiadania wszystkie

Zbiór opowiadań Clarice Lispector to jedna z najciekawszych książek wydanych w zeszłym roku. Był to dla nas oczywisty wybór lektury na spotkanie redakcyjnego Klubu Książkowego.

Tekst: redakcja

Zdjęcia: Maciej Niemojewski


Stylizacja: Marcin Lewandowski

Opublikowano: 24 Stycznia 2020
Ten artykuł przeczytasz w mniej niż 4 minuty!

Czeczelnik to niewielkie ukraińskie miasteczko, w którym mieszka zaledwie kilka tysięcy osób. To właśnie tu, w miejscu „tak małym i nieważnym, że nawet nie ma go na mapie”, w 1920 roku urodziła się Chaja Pinchasowna Lispektor, później znana jako Clarice Lispector – wybitna brazylijska pisarka pochodzenia żydowsko-ukraińskiego.

Jej narodziny zbiegły się w czasie z porewolucyjną falą pogromów. W obawie o własne życie rodzice Clarice uciekli z córką do Brazylii. Pisarka osiadła w Ameryce Południowej i, nie licząc czasu, który zajęło jej podróżowanie, spędziła tam życie. Studiowała prawo, pracowała jako dziennikarka, a z czasem dała się poznać jako doskonała prozaiczka. Przez lata obrosła legendą, w Brazylii Lispector jest postacią niemal kultową, jednak w Polsce jej twórczość przez długi czas pozostawała nieznana.

Otwarta książka Clarice Lispector (fot. Maciej Niemojewski)

Dorobek literacki Clarice Lispector był zestawiany z dziełami Franza Kafki czy Virginii Woolf

Pomijając powieść „Godzina gwiazdy” i pojedyncze opowiadania, które ukazywały się w antologiach oraz pismach literackich, utwory brazylijskiej autorki przez niemal pół wieku pozostawały nieprzetłumaczone na język polski. A przecież mówimy o osobie, której dorobek literacki był zestawiany z dziełami Franza Kafki, Virginii Woolf, Jorge Luisa Borgesa czy Rainera Marii Rilkego. Lispector tworzyła w tych samych czasach co Julio Cortázar i Gabriel García Márquez, jednak w przeciwieństwie do nich nie została w Polsce szerzej rozpoznana. Tym bardziej cieszy nas, że wydawnictwo W.A.B. zdecydowało się na opublikowanie zebranych opowiadań pisarki.

Drzewa uginały się pod ciężarem owoców, świat był tak obfity, że gnił.

Książki Clarice Lispector (fot. Maciej Niemojewski)

Planowaliśmy porozmawiać o twórczości Lispector jeszcze przed świętami. Szybko jednak przekonaliśmy się, że spotkanie z prozą brazylijskiej autorki będzie wymagało od nas więcej czasu. Nie tyle ze względu na objętość książki, ile na szczególny ton, w którym napisane zostały zawarte w niej utwory. Perspektywa opowiadań bowiem jest mikroskopowa. Każde, nawet najmniejsze zdarzenie urasta w prozie Lispector do rangi czegoś znaczącego. Wspólnie doszliśmy do wniosku, że te z pozoru pozbawione znaczenia zjawiska skrywają w sobie (re)definiujące życie prawdy. Pomarańcza, która spadnie na ziemię, naczynie, które się zbije, róża, która przyciągnie czyjeś spojrzenie – z takich obrazów składa się uniwersum wyobrażeniowe brazylijskiej pisarki, a każdy z nich oglądamy jak przez lupę.

Nie można zobaczyć jajka. Widzenie jajka nigdy nie dzieje się w teraźniejszości: ledwie widzę jajko i już się staje jajkiem widzianym przed trzema tysiącami lat.

Książki Clarice Lispector (fot. Maciej Niemojewski)

Bohaterowie opowiadań Lispector dochodzą do kluczowych prawd i olśnień w kontakcie z codziennymi, prozaicznymi zdarzeniami, nie potrzebują do tego medytacji ani mistycznych uniesień. Sama autorka tłumaczyła to następująco: „Moja inspiracja nie bierze się z tego, co nadnaturalne, lecz z pracy na podświadomości, która wypływa na powierzchnię jako swoiste objawienie”.

Otwarta książka Clarice Lispector (fot. Maciej Niemojewski)

Opowiadania Lispector często wydawały nam się „klaustrofobiczne”

Ten szczegółowy, niemal laboratoryjny sposób prowadzenia narracji sprawił jednak, że opowiadania Lispector często wydawały nam się „ciasne” i „klaustrofobiczne”. Zupełnie tak, jakby uzewnętrzniane przez bohaterów myśli zamykały czytelnika w małej przestrzeni. Z drugiej strony większość tekstów została opatrzona jakiegoś rodzaju rozładowaniem i oczyszczeniem, zarówno w sensie dosłownym, jak i metaforycznym. Zwykły zimny prysznic urasta w prozie brazylijskiej autorki do przeżycia katartycznego.

Oto i ono, morze, najbardziej nieprzeniknione z istnień nie-ludzkich. I oto kobieta, stojąca na plaży, najbardziej nieprzenikniona z istot żywych.

Otwarta książka Clarice Lispector (fot. Maciej Niemojewski)

Clarice Lispector była czujną obserwatorką świata, a język, którego używała jest wyjątkowo subtelny, plastyczny, empatyczny i obrazowy. Jej utwory przesiąknięte są witalnością, która ujawnia się w najbardziej prozaicznych chwilach, a cała jej twórczość może być odczytywana jako apoteoza życia. Opowiadania wszystkie polecamy szczególnie osobom, które chciałyby zbliżyć się do świata przez pryzmat prostych zjawisk i zdarzeń.

#Konkurs

Jeśli macie ochotę na poznanie świata oczami Clarice Lispector, weźcie udział w naszym konkursie. Mamy dla was 3 egzemplarze „Opowiadań wszystkich” brazylijskiej autorki. By książka zagościła w waszej biblioteczce, wystarczy odpowiedzieć na pytanie: Jakie jest wasze ulubione opowiadanie, dlaczego i kto jest jego autorem/autorką? Odpowiedzi wyślijcie do 7 lutego na adres konkurs@kukbuk.pl. Przed wzięciem udziału w konkursie zapoznajcie się z regulaminem. I pamiętajcie, że zgłoszenia niezawierające oświadczenia uczestnika o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych nie będą brane pod uwagę!

Chcemy wiedzieć co lubisz

Wiesz, że im więcej lajkujesz, tym fajniejsze treści ci serwujemy?

W zawsze głodnym KUKBUK-u mamy niepohamowany apetyt na życie. Codziennie mieszamy w redakcyjnych garnkach. Kroimy teksty, sklejamy apetyczne wątki. Zanurzamy się w kulturze i smakujemy codzienność. Przysiądźcie się do wspólnego stołu i poczujcie, że w kolektywie siła!

Koszyk

suma:
NaN zł
Przejdź do koszyka